Boso, ale w ostrogach

To również jest nowe wydanie (Prószyński 2018) znanej książki autobiograficznej, która pierwotnie miała ukazać się w kwietniu 1959, ale na parę miesięcy została wstrzymana przez cenzurę. Grzesiuk nie zgadzał się na żadne zmiany – ostatecznie jednak to nie cenzura usunęła kilka fragmentów, tylko sam autor, który uległ namowom rodziny, czego potem żałował. Przywrócone fragmenty zostały w tym wydaniu wyróżnione pogrubieniem. Widać, że usunięto wszystkie te sceny, w których wyraźnie widać, jakim zabijaką był Stasiek: miewał broń czy nóż i nie wahał się go użyć. Znikły akapity mówiące bez ogródek o łamaniu prawa. Niby do tej pory wiedzieliśmy, że autor nie był szczególnie grzecznym chłopcem, ale sporo szczegółów zostało przemilczanych. Teraz możemy je poznać dokładnie. Wrócił również mniej więcej trzydziestostronicowy fragment o ostatnim obozie przysposobienia wojskowego na Wileńszczyźnie, na którym Stasiek rozrabiał straszliwie, co opisuje ze smacznymi detalami. Możemy w końcu przeczytać również dokładniejszy opis powojennych odwiedzin u Baśki, byłej kochanki, która wydała go Niemcom. Na zakończenie natomiast jest aneks, „Ferajna na łonie natury”, opowiadający o wypadzie do Powsina w lipcu 1938, pisany jednak w roku 1961, czyli już po pierwszym wydaniu książki.

Przeczytałam całość kolejny raz z zapartym tchem. To jest niezwykle malownicza opowieść o Warszawie sprzed wybuchu wojny, i z jej pierwszych miesięcy. Widać z niej wyraźnie charakter Grzesiuka, zwanego przez kolegów z Czerniakowa „Kozakiem”. Nie bał się niczego, był świetnym obserwatorem, był bardzo sprytny, umiał się błyskawicznie dopasować do warunków oraz otoczenia, i to dzięki tym cechom przeżył potem pięć lat w obozach. Był również niewątpliwie inteligentny: po tej relacji zupełnie nie widać braku formalnego wykształcenia autora. Jest żywa, sprawna, napisana ze swadą i świetnym wyczuciem językowym.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s